Heren,

Deze keer bespreek ik de componist Richard Wagner. Wagner was een Duitse componist, dichter en libretto schrijver en leefde van 1813 tot 1883. Naast componist van o.a. orkest-, piano- en kamermuziek en zangwerken, is hij het meest bekend geworden door zijn opera’s. Wagner was zeer politiek geëngageerd en dat is terug te horen in zijn werken. Hij schreef namelijk niet alleen de muziek maar tevens de teksten (libretto’s). De bekendste opera’s van zijn hand zijn o.a. Der fliegende Hollander, Tannhäuser, Lohengrin en Der Ring des Nibelungen. Deze Ring bestaat weer uit diverse onderdelen zoals Das Rheingold en Siegfried.

 

Festspielhaus

Het zou veel te ver voeren om het gehele muzikale leven van Wagner te beschrijven maar sommige zaken zijn een ‘must’ om te weten.

In alle grote concertgebouwen worden uitvoeringen van Wagner gespeeld. Er is echter één plek ter wereld waar uitsluitend de opera’s van Wagner mogen worden uitgevoerd. Geen enkele andere componist mag daar klinken. De naam van dit gebouw is het Festspielhaus te Bayreuth.

 

Wagner kocht een stuk grond dat bekend staat als ‘der Grünen Hügel’ en liet er zijn Festspielhaus bouwen. Na het overlijden van Wagner zette zijn veel jongere vrouw Cosima, de dochter van de componist Frans Liszt, de bedrijfsvoering voort en tot op de dag van vandaag hebben de nazaten van Wagner het hier voor het zeggen.

 

Het Festspielhaus is slechts vier weken per jaar geopend; meestal de laatste week van juli en de eerste drie weken van augustus tijdens ‘die Festspiele’. In deze weken bezoeken plm. 56.000 toehoorders vanuit de hele wereld de prachtige stad Bayreuth. Soms duurt het jaren voordat je een kaartje bemachtigt en zelfs dan zijn ‘connecties’ bijna onontbeerlijk. Eenmaal op de lijst, betekent dat een plek voor het komende jaar bijna is gegarandeerd.

 

Het koor en orkest dat in het Festspielhaus speelt, is samengesteld uit muzikanten en zangers vanuit alle delen van de wereld. Ze vinden het een eer om hiervoor te worden gevraagd. De solisten zijn altijd van wereldklasse en de dirigenten zijn van grote naam zoals James Levine en Christian Thielemans. Veel van de prominente gasten, waaronder staatshoofden en ministers, verbleven in het beroemde ‘Pflaums Posthotel’ te Pegnitz. Dit hotel was eigendom van de volle neven van mijn schoonmoeder Gudrun Blok. Het was al geen goedkoop hotel, maar tijdens die Festspiele werden de prijzen minimaal verdubbeld waarbij ik praat over een vanaf prijs van 1.000 Euro per kamer per nacht. Inmiddels bestaat het hotel niet meer.

Pelgrimskoor

Uit het rijke oeuvre van Wagner selecteer ik graag ‘Het Pelgrimskoor’ dat jullie zingen. Dit stuk komt uit de opera Tannhäuser. Een romantische opera in drie aktes die gebaseerd is op middeleeuwse liederen, sagen en romantische vertellingen. Het belangrijkste thema is de rebellie van een kunstenaar (Tannhäuser ). Als hij tijdens een zang toernooi, met als thema de liefde, zich laat inspireren tot een lofzang op de zinnelijkheid, wekt hij de woede van de aanwezigen op. Alleen Elisabeth, een van zijn geliefden, kan hem nog redden. De Pelgrims dwingen hem om met hen mee te gaan naar Rome om vergiffenis te vragen voor zijn zonden (het Pelgrimskoor), maar echte verlossing vindt hij pas als hem in zijn doodsnood nog eenmaal de naam van zijn redster wordt genoemd.

 

Er zijn op YouTube tientallen uitvoeringen te vinden. Ik stuur er drie.

 

De eerste, en voor mij een van de mooiste, is van The Robert Shaw Chorale.

Prachtig in balans, mooie muzikale lijnen en duidelijke uitspraak van de medeklinkers.

Zeer fraai tempo en prachtige crescendo’s en diminuendos.

 

https://youtu.be/Xwkzg0bGh30 of Pilgrims Chorus, Tannhäuser – The Robert Shaw Chorale – YouTube

 

De tweede is ook van een beroepskoor te weten: het koor van de Beierse Opera te München. Ook deze uitvoering is zeer fraai maar voor mij wat vlakker dan de eerste.

https://youtu.be/mADk_bqsr6M of Richard Wagner – Tannhäuser, Pilgerchor ‘Beglückt darf nun’ – YouTube

 

De derde is uitgevoerd door een goed amateur mannenkoor uit Keulen.

Ze zingen het verdienstelijk, maar toch hoor je hier en daar wat ongelijke inzetten, niet altijd zuiver en het forte is zo sterk dat het bijna overstuurt. Het is ook een heel erg lastig stuk voor een amateurkoor om het perfect te zingen.

 

https://youtu.be/972gxnqvJPc of Tannhäuser Pilgerchor – Kölner Männer-Gesang-Verein – YouTube

 

Heren,

Ik wens jullie weer veel lees- en luisterplezier. Valt er jullie nog iets op tussen de verschillende uitvoeringen? Ik ben benieuwd naar de reacties.

 

Met muzikale groet,

Hans