Beste heren,

  

In mijn 42-jarige loopbaan als dirigent is er een lied dat nog nooit ontbroken heeft op het Kerstprogramma: het Stille Nacht. Voor mij persoonlijk is een Kerstconcert niet af zonder dit lied. Ook de toehoorders ‘verlangen’ dat dit werk wordt gezongen. Het is dan muisstil en een ieder voelt de warmte van het Kerstfeest en dankbaarheid voor alles wat Goed is.

 

Ontstaan van het Stille Nacht

Op Kerstavond 1818 vroeg priester en tekstschrijver van het Stille Nacht, Joseph Mohr uit het Oostenrijkse Oberndorf, aan de onderwijzer en componist Franz Gruber om een melodie te schrijven op zijn tekst. De originele begeleiding is met gitaar. Waarom voor een gitaarbegeleiding is gekozen, is tot op de dag van vandaag onduidelijk. Waarschijnlijk was het orgel van St.Nikolauskerk te Obersdorf kapot. Wel is bekend dat de eerste uitvoering was op eerste Kerstdag 1818. Inmiddels is het lied in ruim 140 talen vertaald en zijn er duizenden arrangementen gemaakt. In Nederland zijn er twee tekstversies: de Rooms-Katholieke (deze komt het dichts bij de originele Duitse tekst) en de Protestantse vertaling.

 

 

Rooms-katholieke versie

Protestantse versie

Stille nacht, heilige nacht, Alles slaapt, sluimert zacht. Eenzaam waakt het hoogheilige paar, Lieflijk Kindje met goud in het haar, Sluimert in hemelse rust Sluimert in hemelse rust.   Stille nacht, heilige nacht Zoon van God, liefde lacht Vriend’lijk om Uwe God’lijke mond, Nu ons slaat de reddende stond, Jezus van Uwe geboort’, Jezus van Uwe geboort’.   Stille nacht, heilige nacht, Herders zien ’t eerst Uw pracht; Door der eng’len alleluja Galmt het luide van verre en na: Jezus de Redder ligt daar, Jezus de Redder ligt daar.

Stille nacht, heilige nacht. Davids Zoon, lang verwacht, Die miljoenen eens zaligen zal wordt geboren in Bethlehems stal. Hij, der schepselen Heer Hij, der schepselen Heer.   Hulp’loos Kind, heilig Kind, Dat zo trouw zondaars mint. Ook voor mij hebt G’U rijkdom ontzegd, wordt G’in stro en in doeken gelegd. Leer m’U danken daarvoor Leer m’U danken daarvoor.   Stille nacht, heilige nacht, Heil en vree wordt gebracht, aan een wereld, verloren in schuld. Gods belofte wordt heerlijk vervuld. Amen! Gode zij d’eer Amen! Gode zij d’eer.

 

 

Uitvoeringen

Omdat bij een ieder van jullie de Nederlandse versie bekend is, heb ik bij het selecteren van de filmpjes gekozen voor een aantal uitvoeringen in het Duits en het Engels. Op YouTube zijn er tientallen te vinden.

 

De eerste uitvoering is wel een bijzondere. Je hoort hier alle zes coupletten van het Stille Nacht. Couplet 1 en 2 zijn uit de originele versie met gitaarbegeleiding uit 1820. Couplet 3 en 4 betreffen de Halleiner versie uit 1840. In de plaats Hallein ligt Frans Gruber begraven. Couplet 5 en 6 zijn een bewerking voor orkest en koor uit 1860.

https://youtu.be/t_nYQzY9Ans of https://www.youtube.com/watch?v=t_nYQzY9Ans&feature=youtu.be

 

De tweede uitvoering, ook met gitaarbewerking, is gezongen door een kwartet van de wereldberoemde Wiener Sängerknaben (luister eens hoe ze de medeklinkers laten horen).

https://youtu.be/vKvKMgR8H7k of https://www.youtube.com/watch?v=vKvKMgR8H7k&feature=youtu.be

 

De derde uitvoering is van het uitmuntende koor King’s College Choir uit Cambridge in een prachtig arrangement van Stephen Cleobury. Ik ben een enorme fan van dit koor. Wat een perfecte stembeheersing. Ik kan uren naar dit koor luisteren.

https://youtu.be/NXRPgxseHDk of https://www.youtube.com/watch?v=NXRPgxseHDk&feature=youtu.be

 

De vierde uitvoering is van het Mormon Tabernacle Choir en orkest uit Amerika. Dit zeer grote koor bestaat uit louter zeer geoefende en beroepszangers die uit alle delen van het land komen. Ook dit arrangement en deze uitvoering vind ik zeer mooi. Het laatste couplet als samenzang. Nu is het Kerst.

 

https://youtu.be/VMe7DTudE0o of https://www.youtube.com/watch?v=VMe7DTudE0o&feature=youtu.be

 

Met muzikale groet

Hans